Klavecimbelfeest
Klavecimbel- en strijkersavond met Vivaldi en vooral Bach
o.l.v. Arwen Bouw en Pieter Rynja
J.S. Bach liet in zijn handschrift zeven driedelige concerten voor één klavecimbel na. Het concert in d, BWV 1052 bestaat ook in een vroegere versie. Waarschijnlijk is het originele concert, dat diende als basis voor deze transcriptie, een vioolconcert geweest. De delen 1 en 2 vinden we terug in cantate 146, het 3e deel in cantate 188 (zij het fragmentarisch). Het is opmerkelijk dat Bach voor alle drie de delen een mineur toonsoort gebruikt.
Het concert voor twee klavecimbels in c, BWV 1060, rond 1730 geschreven, is waarschijnlijk een transcriptie van een ouder concert voor twee melodie-instrumenten, mogelijk hobo en viool.
Over het concert voor drie klavecimbels in C, BWV 1064, schrijft de Bach-biograaf Philipp Spitta in 1873 dat dit werk: "eine der imposantesten Instrumental-Compositionen Bachs" is. Ook hier is er sprake van een transcriptie: de bron is waarschijnlijk een concert voor drie violen in D.
Het concert voor vier klavecimbels in a, BWV 1065, is een bewerking van het concert voor vier violen en strijkers in b (opus 3, nr. 10) uit "L'Estro Armonico" van Antonio Vivaldi. Bach gaf er een eigen wending aan, door het werk uit te breiden met chromatiek, verder uitgewerkte details en levendiger baslijnen. Opmerkelijk feit is, dat in alle drie de delen de toonsoort a mineur is; voor Vivaldi geen uitzondering, voor Bach wel.
Deze concerten ontstonden tussen 1728 en 1740, toen Bach de leiding had over het door Telemann opgerichte Collegium Musicum te Leipzig. De leden van deze Collegium waren muziekstudenten en musici uit die stad. Maar Bach had thuis ook een aantal musici, namelijk zijn vrouw en kinderen. Met namen Friedemann, Carl Ph. Emanuel en Johann Gottfried Bernhard, waren meesters op het klavier. Daarbij zal Bachs meest bekende leerling Joh. Ludwig Krebs, zeker van de partij zijn geweest. Uit de inventarislijst na de dood van Bach, blijkt, dat naast diverse blaas- en strijkinstrumenten, ook vier grote klavecimbels, een kleiner klavecimbel en een spinet aanwezig waren. Dit alles zal, in combinatie met de hiervoor genoemde aanwezigheid van klavecinisten, zeker het schrijven voor meerdere klavecimbels kunnen verklaren. De eerste biograaf van Bach, Johann Nikolaus Forkel, vermeldt in 1802, dat Bach deze concerten voor drie en vier klavecimbels schreef om ze uit te voeren met zijn oudste zoons, en waarschijnlijk ook de al eerder genoemde Krebs.
Vivaldi's twaalf concerten uit "L'Estro Armonico", vertaald: 'harmonische inspiratie' (opus 3) werden
in 1711 in Amsterdam door Estienne Roger gepubliceerd. Het is een verzameling van concerten voor één,
twee en vier violen en strijkers, geschreven in een concerto grosso stijl, waarbij de cello meestal een
solistische rol heeft; het 'concerto' bestaat in deze concerten uit één tot en met vier violen en cello.
Bach maakte van vijf van deze concerten transcripties: 9 en 12 voor klavecimbel solo, 8 en 11 voor orgel solo,
en de 10e voor vier klavecimbels en strijkers.
Programma
Het programma voor deze zaterdagavond ziet er zo uit:
Antonio Vivaldi (1678-1748):
Concerto in b voor vier violen en strijkers uit:
"L'estro Armonico" op.3, nr.10 (RV 580)
1. Allegro
2. Largo, Larghetto, Adagio, Largo
3. Allegro
Johann Sebastian Bach (1685-1750):
Concert in d voor klavecimbel en strijkers (BWV 1052)
1. Allegro
2. Adagio
3. Allegro
Concert in c voor twee klavecimbels en strijkers (BWV 1060)
1. Allegro
2. Adagio
3. Allegro
Concert in C voor drie klavecimbels en strijkers (BWV 1064)
1. [zonder tempoaanduiding]
2. Adagio
3. Allegro
Concert in a voor vier klavecimbels en strijkers (BWV 1065)
1. [zonder tempoaanduiding]
2. Largo
3. Allegro
20.00 uur, Oosterkerk
€ 15,00 / CJP € 7,50
Repetitie in de Oosterkerk